چکیده

اعمال و افعال بشر از آن سلسله حوادث است که سرنوشت حتمی و تخلف ناپذیر ندارد ،زیرا بستگی دارد به هزاران علل و اسباب و از آن جمله انواع اراده ها و انتخابها و اختیارها که خود بشر ظهور می کند. تمام امکاناتی که در مورد جمادات و نباتات و افعال غریزی حیوان وجود دارد و تمام اگرهایی که در وقوع آنها هست در افعال و اعمال بشر هست . در رشد یک درخت و یا انجام عمل غریزی یک حیوان ،هزاران اگر که همان شرایط طبیعی هستند می توانند وجود داشته باشند . همه آن اگرها در افعال و اعمال انسان هست بعلاوه اینکه در انسان عقل و شعور و اراده اخلاقی و قوه انتخاب و ترجیح آفریده شده است .

انسان قادر است عملی را صددر صد با غریزه طبیعی و حیوانی او موافق است و هیچ رادع و مانع خارجی وجود ندارد به حکم تشخیص و مصلحت اندیشی ترک کند و قادر است کاری را که صددرصد مخالف طبیعت اوست و هیچ گونه عامل اجبارکننده ای خارجی هم وجود ندارد به حکم مصلحت اندیشی و نیروی خردآن را انجام دهد .